احکام اجتهاد و تقلید

احکام اجتهاد و تقلید همراه با تفاوت فتوای مراجع

احکام اجتهاد و تقلید

احکام اجتهاد و تقلید همراه با تفاوت فتوای مراجع

تبلیغات
Blog.ir بلاگ، رسانه متخصصین و اهل قلم، استفاده آسان از امکانات وبلاگ نویسی حرفه‌ای، در محیطی نوین، امن و پایدار bayanbox.ir صندوق بیان - تجربه‌ای متفاوت در نشر و نگهداری فایل‌ها، ۳ گیگا بایت فضای پیشرفته رایگان Bayan.ir - بیان، پیشرو در فناوری‌های فضای مجازی ایران
بایگانی
پیوندها

احکام تقلید

| جمعه, ۱۹ مرداد ۱۳۹۷، ۰۵:۵۴ ب.ظ

  احکام تقلید

      بر هر کسی که به سنّ تکلیف رسیده و مجتهد نیست و طریقه احتیاط را نمی داند، واجب است در احکام، از مجتهد تقلید کند؛ به این معنا که اعمال خود را به استناد فتوای مرجع انجام دهد و این امر اختصاص به واجبات و محرمات ندارد، بلکه در مکروحات و مستحبات و مباحات نیز جاری است.

اما شرایط مرجع تقلید که یک مرجع تقلید باید داشته باشد این هشت مورد هستند:

-اجتهاد                         -عقل و بلوغ

-مرد بودم                     -حلال زادگی

-عدالت                         -زنده  بودن

- شیعه دوازده امامی    

-و بنا بر احتیاط واجب،اعلم بوده و حریص به دنیا نباشد.

 معنای عدالت:عدالت حالتی نفسانی است که انسان را به تقوا وا داشته و از انجام گناهان کبیره و اصرار ورزیدن بر گناه صغیره باز می دارد.و به آن کسانی که دارای این حالت نفسانی هستند را عادل می گویند.

 اعلم کیست:اعلم به کسی گویند که قواعد و مدارک مسأله را بهتر بشناسد و بر نمونه های آن مسأله و قرآن و روایات،اطلاعات بیشتر داشته باشد و آنها را بهتر بفهمد.ودر کل اعلم کسی است که در استنباط احکام، از دیگران استادتر باشد.

نکته:تقلید ابتدایی از مجتهدی که از دنیا رفته جایز نیست؛یعنی کسی که به سنّ تکلیف رسیده یا تا به حال تقلید نکرده، نمی تواند از مجتهدی که از دنیا رفته تقلید کند.بلکه باید از مجتهد زنده تقلید کند. ((البته فتوای مراجع متفاوت است:

فتوای آیات عظام:اراکی،امام خمینی،بهجت،تبریزی، خویی،سیستانی،صافی،گلپایگانی،مکارم،نوری:جایز نیست.

آیت الله زنجانی:جایز است(به شرطی آنکه در زمان حیات آن مجتهد ممیّز بوده باشد هرچند بالغ نبوده باشد)

آیت الله خامنه‌ای:بنابر احتیاط جایز نیست.))

بقای بر تقلید

    باقی ماندن بر تقلید از مجتهدی که مرده اشکالی ندارد،به این معنا که اگر کسی که در زمان حیات مجتهدی از آن در بخشی از احکام دینی طبق فتوای او عمل کرده باشد،میتواند بر تقلید او باقی بماند، حتی در دیگر مسائلی که در زمان حیات آن مجتهد به آن عمل نکرده نیز می تواند از او تقلید کند؛مثلا در زمان حیات او به حج نرفته و اکنون پس از مرگ آن مجتهد به حج می رود، می تواند در مناسک حج طبق فتوای او عمل کند.(((البته فتوای مراجع متفاوت است:

آیات عظام:اراکی،امام خمینی،خامنه ای:جایز است

آیات عظام:بهجت،سیستانی، فاضل(حتی اگر مساوی باشد و به فتوای میّت عمل کرده باشد،واجب است باقی بماند:آیت الله زنجانی):تقلید از اعلم واجب است چه مرده باشد چه زنده

آیات عظام: تبریزی،گلپایگانی(به شرط آن که فراموش نکرده باشد:آیت الله خویی):بقا در احکامی که عمل کرده یا یادگرفته جایز است

(بنابر احتیاط واجب:آیت الله نوری،آیت الله صافی)،(در مسائلی که عمل کرده یا فتوا را برای عمل گرفته باشد: آیت الله مکارم):اگر میت اعلم باشد بقاء واجب است.)))

بقای بر تقلید از میّت باید با اجازه مجتهد زنده باشد؛یعنی چنان چه به فتوای مجتهد زنده بقای تقلید بر تقلید میت جایز باشد میتواند همچنان از او تقلید کند.

کسیکه بر تقلید میت باقی مانده است، در مسائلی که میت فتوا نداده و همچنین در مسائل جدید باید از مجتهد زنده تقلید کند.

راه های تشخیص اجتهاد و اعلمیّت مرجع تقلید

الف) آزمون و شناخت شخصی، در صورتی که خودش اهل علم بوده و توانایی تشخیص مجتهد و اعلم را داشته باشد.

ب) شهرتی که مفید علم باشد؛به این معنا که در میان اهل خبره چنان به اجتهاد و اعلمیّت مشهور باشد که موجب علم به به اجتهاد یا اعلمیّت آن فرد شود.

ج)گواهی دو نفر عالم عادلِ اهل خبره(افرادی که صلاحیت علمی تشخیص اجتهاد و اعلمیّت را داشته باشند.) ،به شرطی که دو نفر عالم عدل دیگر با گفته آنها مخالفت نکنند.

نکات

-بر مکلف واجب است که برای شناخت مجتهد اعلم جستجو و تفحّص کند.

-اگر دو یا چند مجتهد از نظر علمی با هم مساوی باشند،شخص مخیّر است از هر کدام که می خواهد تقلید کند.  

-اگر دو مجتهد هر کدام در بخشی از احکام اعلم باشند،مثلا یکی در احکام عبادات اعلم است و دیگری در معاملات،مکلّف باید  بنابر احتیاط واجب در هر بخش، از اعلم تقلید کند.   

عدول از مجتهدی به مجتهد دیگر

-عدول از غیر اعلم به اعلم، بنا بر احتیاط،واجب است.

-عدول از مجتهد زنده به مساوی،جایز نیست.((البته به فتوای آیات عظام:بهجت،فاضل،تبریزی جایز است و به فتوای آیت الله سیستانی:جایز است،(اگر اجمالی به مخالفت با واقع پیدا نشود)و به فتوای آیت الله مکارم:بنابر احتیاط واجب جایز نیست.)) 

-عدول از اعلم به غیر اعلم، جایز نیست.

-عدول از مجتهدی که مدتی از او تقلید میکرده و اکنون معلوم شده که اهلیّت فتوا دادن را نداشته، به مجتهد جامع الشرایط واجب است.

-از مجتهدی که یکی از شرایط مرجعیت را از دست داده؛مثلاً دیوانه شده یا فراموشی به او دست داده،  به مجتهد جامع الشرایط واجب است.   

-عدول از مجتهدی که تاکنون از او تقلید میکرده  و اکنون از دنیا رفته به مجتهد زنده، جایز، بلکه احتیاط مستحب است.((البته تفاوت فتوا وجود دارد؛به فتوای آیات عظام: اراکی،امام خمینی،تبریزی،خامنه ای،خویی،زنجانی،فاضل،گلپایگانی،نوری:جایز است،آیات عظام بهجت ،سیستانی،صافی ،مکارم:عدول از مجتهد اعلم مرده جایز نیست مگر آنکه فتوای میّت احتیاط باشد و عدول از احتیاط واجب به فتوای مجتهد زنده اشکال ندارد.))

-عدول از مجتهد زنده به مجتهد مرده؛بنابر احتیاط واجب، جایز نیست.هرچند قبلاً از او تقلید می کرده و پس از مرگ  به مجتهد زنده رجوع کرده است.

راه های به دست آوردن فتوای مجتهد:

    -شنیدن از خود مجتهد؛

    -شنیدن از دو یا یک نفر عادل؛

    -شنیدن از یک نفر مورد اطمینان؛

    -دیدن در رساله مجتهد که اشتباه نداشته باشد.

چند مسئله:

1-فراگرفتن مسائل شک و سهو و... اینها از مسائلی که غلباً مورد نیاز و احتیاج مکلف است،واجب می باشد،مگر در مواردی که اطمینان دارد مسئله ای برایش پیش نمی آید.

2-اگر دو نفر بر خلاف یکدیگر فتوای یک مجتهد را نقل کنند،گفته هیچ کدام پذیرفته نیست.

3-اگر آنچه که در رساله مجتهد با آنچه که دیگری نقل می کند سازگار نیست، در صورتی که رساله اشتباه نداشته باشد، رساله معتبر است.مگر آنکه کسی که فتوای مجتهد را نقل میکند بگویند که مجتهد، از رأی خود که در رساله است عدول کرده است.

4-کسی که فتوای مجتهد را بیان می کند،اگر مسأله ای را اشتباه بگوید،واجب است به آنها که از او یاد گرفته اند اطلاع داده و رفع اشتباه کند.

 

نظرات  (۰)

هیچ نظری هنوز ثبت نشده است

ارسال نظر

ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
تجدید کد امنیتی